Zanim przejdę do opisu w jaki sposób należy ustawić różne parametry gramofonu , należy wspomnieć, że najłatwiej zrobić to dysponując wzmacniaczem z wychyłowym wskaźnikiem wysterowania (tzw. VU-meter).

Przed przystąpieniem do kalibracji należy ustawić właściwy nacisk igły na płytę. Osobiście polecam wagę elektroniczną Pro-Ject (dostępa w dziale akcesoria). Nacisk mierzymy z wyłączonym (ustawionym na zero, bądź zdjętym antyskatingiem). Pamiętajmy by po każdej ingerencji w jakiekolwiek ustawienia układu wkładka – ramię, dokonać ponownego ustawienia nacisku igły. Każda wkładka ma zalecany przez producenta zakres dopuszczalnej siły nacisku. Jestem zwolennikiem ustawienia nacisku na poziomie ok. 75% dopuszczalnego zakresu (np. dla wkładki o dopuszczalnym zakresie 1,2 G – 2G, ustawiam 1,8G) . Można oczywiście próbować ustawić nacisk bez wagi, korzystając jedynie ze wskazań skali na przeciwwadze ramienia, ale w takim przypadku pozostałe czynności kalibracyjne można również przeprowadzić na oko i żadne precyzyjne ustawienia przy pomocy płyty testowej nie będą potrzebne :-)

Gramofony z tradycyjnym ramieniem (tzn. takie, którego oś obrotu pozostaje w jednym punkcie) wymagają skompensowania siły dośrodkowej działającej na igłę poruszającą się w rowku płyty, znoszącej igłę w kierunku środka płyty. Do kompensowania tej siły służy antyskating. Najczęstszym sposobem realizacji tej kompensacji jest pokrętło  regulujące tę siłę lub ciężarek na żyłce. Często można spotkać się z rozpowszechnioną w internecie opinią, że dobrym sposobem ustawienia antyskatingu jest skorzystanie z płyty na której nie nagrano żadnego dźwięku ( zdarzają się takie produkty np. dla DJ-ów, nagrane tylko na jednej strnie) i takie ustawienie antyskatingu, by igła nie przesuwała się w kierunku osi obrotu ani też na zewnątrz płyty. Moim zdaniem, jest to co najmniej niewłaściwy sposób ustawienia antyskatingu. Po pierwsze siła dośrodkowa działająca na igłę poruszającą w rowku (nie wnikając w zawiły opis fizyczny zjawiska, który jest wbrew pozorom dość skomplikowany ), na którym zapisano materiał muzyczny (wewnętrzna strona rowka: - kanał lewy, zewnętrzna – kanał prawy) ma zupełnie inny charakter i wielkość niż siły działające na igłę która nie poruszającą się w rowku. Tak więc prawidłowo ustawiony antyskating powoduje, że siła z jaką oddziałuje igła na wewnętrzną i zewnętrzną stronę rowka jest taka sama. Do prawidłowego ustawienia antyskatingu służy utwór 1 na drugiej stronie płyty The Ultimate Analogue Test LP – należy obserwować wychylenie wskaźników wzmacniacza w całym paśmie przenoszenia, tak, by poziom wysterowania (wychylenie wskaźników) było takie samo dla obydwu kanałów.

Należy tak ustawić wysokość ramienia, aby było ono równoległe do powierzchni płyty. Trzeba pamiętać, że dla różnych grubości płyt należy zmienić  również VTA (płyty 180 gramowe, są średnio niemal dwukrotnie grubsze od pozostałych). Jeśli posiadamy  gramofon z dwoma ramionami - wówczas każde z ramion można ustawić dla różnych grubości płyt. W pozostałych przypadkach należy dostosować wysokość ramienia do większości posiadanych płyt a dla pozostałych regulować VTA grubością maty (pomocne są tutaj np maty korkowe Pro-Ject). Regulację można ustawić na oko,  albo przy użyciu miernika zniekształceń intermodulacyjnych ( utwór 9 na pierwszej stronie The Ultimate Analogue Test LP)

Igła powinna być zawsze styczna do rowka po jakim się porusza. Należy pamiętać, że osiągnięcie tego zarówno na początku płyty jak i na końcu  nie jest możliwe w pełni (zawsze dla ramion innych niż tangencjalne , będzie to obarczone  błędem), można natomiast tak przeprowadzić regulację by błąd ten zminimalizować. Pomocny w ustawieniu właściwego kąta styczności jest szablon Reloop (dostępny w dziale akcesoria). Regulację prowadzimy tak, by nieco poluzowane śruby mocujące wkładkę umożliwiały przy użyciu niewielkiej siły na jej przesunięcie w główce ramienia. Regulację prowadzimy tak by czoło wkładki było idealnie na linii łączącej igłę z osią obrotu. Regulację powtarzamy w kilku różnych odległościach od środka płyty. Niestety czynność ta jest żmudna, wymaga cierpliwości i czasem nawet kilku godzin.

Ale co zrobić jeśli nie są? Jeżeli ramię ma możliwość regulacji tego parametru – to przeprowadzamy taką regulację ( pomocne może być położenie na talerzu lusterka ). W przypadku braku takiej regulacji pozostaje nam podklejenie taśmy ( czasem kilku warstw) pod jedną bądź drugą stronę mocowania wkładki do główki ramienia.

Stosunkowo często, nawet drogie gramofony nie mają możliwości regulacji prędkości obrotowej. Warto jednak sprawdzić czy płyta kręci się z właściwą prędkością. Ma to niebagatelne znaczenie dla wysokości odtwarzanych dźwięków ( każdy z nas słyszał przecież, jak brzmi nagranie głosu odtwarzanego szybciej lub wolniej). Prędkość można sprawdzić na kilka sposobów: najprostszym jest położenie na talerzu np. kapsla i przy użyciu stopera policzenie ilości pełnych obrotów . Dla 3 minut – powinno być 100 takich obrotów. Można zastosować również stroboskop lub miernik częstotliwości ( jest to najdokładniejsza metoda: utwór 10 na płycie). Dla ucha ludzkiego bardziej słyszalny jest brak stabilności obrotów (tzw. wow & flatter). Podczas odtwarzania utworu 10 na pierwszej stronie płyty The Ultimate Analogue Test LP powinniśmy słyszeć jednolity niezmienny dźwięk (tej samej wysokości) - znaczy to , że obroty gramofonu są stabilne. 

Wkładka gramofonowa jest urządzeniem, które drgania mechaniczne zamienia na słaby sygnał elektryczny, który musi być odpowiednio wzmocniony i ukształtowany w przedwzmacniaczu gramofonowym. Tak więc, jeśli chcemy by odtwarzany sygnał był wyłącznie sygnałem muzycznym , gramofon musimy umieścić na stabilnym podłożu, odizolowanym od jakichkolwiek drgań. Dobrym rozwiązaniem jest półka przymocowana do ściany, na której umieszczony jest tylko gramofon. Można zastosować też specjalny stolik (najlepiej z kamiennymi półkami). Ostatni utwór na płycie The Ultimate Analogue Test LP, na którym nagrana jest cisza audio, idealnie nadaje się do sprawdzenia czy nasz gramofon umieszczony jest we właściwym miejscu. Podczas odtwarzania tego utwou w głośnikach powinniśmy słyszeć wyłącznie ciszę - wszystkie inne dźwięki są zakłóceniami.

Życzę udanych eksperymentów!

Zdzisław

Statystyka:

Ilość komentarzy: 0